Mỹ áp thuế cao với pin mặt trời Đông Nam Á: Cơ hội thúc đẩy chuyển đổi năng lượng khu vực

Chuỗi cung ứng toàn cầu đứng trước thay đổi lớn

Ngày 21/4/2025, chính quyền Hoa Kỳ công bố kế hoạch áp thuế nhập khẩu lên tới 3.521% đối với các sản phẩm pin năng lượng mặt trời có xuất xứ từ Việt Nam, Thái Lan, Malaysia và Campuchia.

Đây là một phần trong chiến lược điều tra chống lẩn tránh thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với các sản phẩm năng lượng mặt trời có liên quan đến Trung Quốc, và được kỳ vọng sẽ tạo ra nhiều tác động đến chuỗi cung ứng toàn cầu cũng như nội lực phát triển năng lượng xanh của Đông Nam Á.

Theo nhận định của ông Putra Adhiguna – Giám đốc điều hành Viện nghiên cứu Energy Shift Institute, mức thuế mới gần như khiến các nhà sản xuất pin mặt trời tại Đông Nam Á không thể duy trì xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Điều này có thể gây đảo lộn chuỗi cung ứng toàn cầu, vốn đang phụ thuộc nặng nề vào khu vực.

Xem thêm:

• Điện mặt trời khu công nghiệp: Hướng đi tiềm năng nhưng còn nhiều vướng mắc
• Lắp điện mặt trời trên ruộng lúa: Cơ hội tăng thu nhập hay rủi ro mất mùa?

Thống kê cho thấy, trong năm 2024, Đông Nam Á chiếm gần 80% lượng pin mặt trời mà Mỹ nhập khẩu. Trong khi đó, Trung Quốc vẫn đang nắm giữ tới 80% sản lượng sản xuất pin mặt trời toàn cầu và phần lớn chuỗi cung ứng. Việc Mỹ áp thuế lên các nhà máy tại Đông Nam Á – vốn chủ yếu do Trung Quốc đầu tư – là nhằm cắt đứt con đường lẩn tránh thuế của các doanh nghiệp Trung Quốc.

Động lực để phát triển thị trường nội địa

Bên cạnh các tác động tiêu cực, nhiều chuyên gia cho rằng đây cũng là cơ hội thúc đẩy chuyển đổi năng lượng tại Đông Nam Á.
Ông Ben McCarron – Giám đốc điều hành công ty nghiên cứu Asia Research & Engagement – nhận định rằng động thái từ Mỹ có thể khiến Trung Quốc đẩy mạnh các hoạt động chính sách tại khu vực, từ đó tạo điều kiện để các quốc gia Đông Nam Á ứng dụng năng lượng sạch một cách mạnh mẽ hơn.

Còn theo ông Muyi Yang – chuyên gia cao cấp tại tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember – đây chính là cơ hội để Đông Nam Á chuyển mình. Ngành công nghiệp pin mặt trời trong khu vực trước đây chủ yếu phục vụ xuất khẩu. Khi thị trường Mỹ không còn dễ tiếp cận, các doanh nghiệp có thể chuyển trọng tâm sang phát triển thị trường nội địa, góp phần nâng cao năng lực tự chủ về năng lượng và giảm phụ thuộc vào thị trường bên ngoài.

Triển vọng không dễ dàng nhưng đầy tiềm năng

Tuy nhiên, việc chuyển hướng không hề đơn giản. Mỹ là thị trường rất lớn, trong khi hạ tầng và nhu cầu trong nước ở nhiều quốc gia Đông Nam Á vẫn chưa đủ mạnh để hấp thụ toàn bộ sản lượng.

Ông Yang cảnh báo rằng để thành công, các quốc gia cần biến áp lực từ bên ngoài thành động lực để hình thành một hệ sinh thái công nghệ sạch vững mạnh trong nước – từ sản xuất, lắp đặt, đến tiêu thụ.

Bên cạnh đó, ông Adhiguna cũng lưu ý rằng nhiều quốc gia trong khu vực như Indonesia hay Ấn Độ đã có chính sách bảo hộ sản xuất trong nước, nhằm tạo công ăn việc làm và kiểm soát nhập siêu. Việc tiêu thụ hàng tồn từ các nhà máy xuất khẩu sẽ đối mặt không ít rào cản nếu không có chiến lược phù hợp.

Tận dụng thời điểm để bứt phá

Trong bối cảnh thế giới chuyển dịch sang năng lượng tái tạo và giảm khí thải, đây là thời điểm vàng để các quốc gia Đông Nam Á đầu tư bài bản cho hạ tầng năng lượng sạch.
Việc đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu, và thúc đẩy tiêu thụ nội địa không chỉ là giải pháp tình thế, mà còn là con đường bền vững giúp khu vực tăng cường nội lực và tiến gần hơn đến các mục tiêu phát triển xanh.

Nguồn tham khảo: VietnamPlus.vn